Sàn UPCOM là gì? Ưu điểm và nhược điểm khi giao dịch trên UPCoM?

Tại Việt Nam có hai sàn giao dịch chứng khoán lớn, gồm HOSE và HNX. Sàn giao dịch thứ 3, UPCoM dành cho doanh nghiệp chưa phát hành cổ phiếu trên thị trường chứng khoán. Mặc dù cổ phiếu trên thị trường công ty đại chúng chưa niêm yết (UPCoM) ẩn chứa nhiều rủi ro, nhưng điều đáng ngạc nhiên là số lượng nhà đầu tư quan tâm đến sàn giao dịch chứng khoán này không kém hai sàn HOSE và HNX. Vậy sàn UPCoM là gì và lý do nào khiến sàn giao dịch này thu hút nhiều nhà đầu tư tại Việt Nam như thế?

Tìm hiểu về sàn UPCoM là gì?

Với những ai mong muốn tìm kiếm lợi nhuận từ thị trường tài chính, chắc hẳn có thể nghe nhắc đến các sàn giao dịch như HOSE, HNX hoặc UPCoM. Trong khi HOSE và HNX là sàn giao dịch chính được phần đông nhà đầu tư Việt Nam chọn lựa, ít ai hiểu rõ về sàn UPCoM là gì.

Thị trường Công ty Đại chúng chưa niêm yết (viết tắt: UPCoM) là một sàn giao dịch trung gian hay thử nghiệm các cổ phiếu chưa đạt chuẩn để niêm yết tại sàn HNX và sàn HOSE. UPCoM bắt đầu hoạt động vào ngày 24 tháng 6 năm 2009 sau khi Chính phủ và các cơ quan quản lý thị trường nhận thấy thị trường chứng khoán tự do giao dịch có rủi ro cao đối với các nhà đầu tư. Việc ra mắt UPCoM nhằm thắt chặt thị trường tự do và mở rộng quy mô thị trường do Chính phủ kiểm soát để tập hợp các công ty chưa niêm yết và làm cho cổ phiếu của họ minh bạch hơn, an toàn hơn cho các nhà đầu tư.


Có thể kể đến các ưu điểm mà UPCoM mang lại cho nhà đầu tư. Trong đó, các giao dịch, thanh toán và quyết toán đều được thực hiện thông qua một hệ thống tập trung và các nhà đầu tư được bảo vệ bởi khuôn khổ pháp lý và quy định. Sàn giao dịch cũng có các tiêu chuẩn cao về tính minh bạch và khả năng truy cập dữ liệu, công bố thông tin về các công ty thành viên và giao dịch để giúp các nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư. Nhà đầu tư cũng có thể sử dụng hệ thống giao dịch của HNX và mạng lưới các công ty chứng khoán đã đăng ký của HNX để tìm đối tác mua bán chứng khoán.

Đối với các công ty, việc đưa cổ phiếu lên UPCoM giúp tăng cường khả năng hiển thị và khả năng tiếp cận đối với các nhà đầu tư, đồng thời là một bước hữu ích để tiến tới việc niêm yết trên các sàn chính trong tương lai. Đồng thời giúp doanh nghiệp cải thiện tính minh bạch và quản trị công ty để đạt được các tiêu chuẩn của HNX. Đối với các nhà chức trách, thị trường cho phép điều tiết tốt hơn việc mua bán qua quầy và giúp đưa nhiều công ty tham gia vào nền kinh tế chính thức hơn.

Hướng dẫn giao dịch trên sàn UPCoM

Hiện tại, sàn UPCoM có số lượng doanh nghiệp niêm yết lớn nhất, chiếm 50% trong tổng số mã trong ba sàn giao dịch tại Việt Nam. Tuy nhiên, một vấn đề mà nhà đầu tư cần cân nhắc khi lựa chọn giao dịch trên UPCoM chính là tính thanh khoản của cổ phiếu không cao. Để tránh vấn đề thanh khoản của cổ phiếu, nhà đầu tư có thể cân nhắc và chọn lựa giao dịch các công ty lớn mạnh và đã có tên tuổi trên thị trường nhiều năm gần đây. Phổ biến, có thể thấy trước đây, Tổng công ty hàng không Vietnam Airlines, trước khi chính thức niêm yết tại sàn HOSE năm 2019 cũng có mặt tại UPCoM. Một số doanh nghiệp khác nổi bật hiện đang niêm yết trên UPCoM có thể tham khảo như: CTCP Viễn thông FPT (FOX): Cung cấp mạng cáp quang FPT, ABI: Công ty Cổ phần Bảo hiểm Ngân hàng Nông nghiệp (ABIC) và mã ACV: Tổng Công ty Cảng Hàng không Việt Nam và một số doanh nghiệp khác.


Thông tin cơ bản cần nắm để giao dịch trên UPCoM

  1. Thời gian

Theo giờ quy định của CTCK.

  1. Hình thức giao dịch

Hình thức thỏa thuận bao gồm thỏa thuận thông thường (tương tự trên sàn HOSE và HNX) và hình thức khớp lệnh liên tục. Nguyên tắc khớp lệnh là:

- Ưu tiên giá: Giá bán thấp, giá mua cao được xếp trước. Và ngược lại.

- Ưu tiên về thời gian: Trong cùng mức giá, ưu tiên lệnh được đặt trước.


  1. Giá tham chiếu UPCoM

Là giá bình quân của ngày giao dịch gần nhất đối áp dụng với thoả thuận điện tử.


Ví dụ: Có nhà đầu tư A quyết định mua 500 cổ phiếu giá 12.0, 1000 cổ phiếu giá 12.5 và 1500 cổ phiếu giá 13.0, khi đó: Giá tham chiếu = (500x12+1000x12.5+1500x13) / (500+1000+1500)= 12.7

  1. Đơn vị giao dịch, khối lượng giao dịch, kích thước cổ phiếu, cổ phiếu:

- Đơn vị giao dịch: VND x 1000;

- Khối lượng giao dịch: 100 cô phiếu tương đương 1 lot.

- Kích thước cổ phiếu: 500,000 cổ phiếu tương đơng 50,000 lot.

- Biên độ dao động cổ phiếu: ± 15% so với giá tham chiếu

4 bước giao dịch trên sàn UPCoM

Bước 1: Nhà đầu tư mở tài khoản giao dịch và đặt lệnh mua / bán tại một trong các công ty chứng khoán thành viên. Nếu nhà đầu tư đã có TK GDCK niêm yết thì không cần mở thêm TKGD trên UPCoM.

Bước 2: Đặt cọc ký quỹ: Trong trường hợp đặt lệnh bán, nhà đầu tư cần có đủ số lượng chứng khoán trong tài khoản giao dịch. Trường hợp đặt lệnh mua, nhà đầu tư phải ký quỹ số tiền giao dịch thỏa thuận với công ty chứng khoán thành viên.

Bước 3: Nhà đầu tư đặt lệnh: Giá mua / bán nằm trong vòng giá cổ phiếu vào ngày giao dịch.

Bước 4: Trường hợp nhà đầu tư không có đối tác giao dịch sẽ tham khảo giá mua bán tốt nhất thị trường thông qua hệ thống giao dịch thời gian thực tại công ty chứng khoán và yêu cầu công ty chứng khoán thực hiện lệnh giao dịch với giá tốt nhất có thể thông qua phương thức giao dịch điện tử.

Lưu ý: Hướng dẫn giao dịch trên UPCoM cho người ngoại quốc (không phải quốc tịch Việt Nam):

Bước 1: Đăng ký mã số giao dịch do VSD cấp thông qua Thành viên lưu ký;

Bước 2: Mở tài khoản đầu tư gián tiếp tại Ngân hàng lưu ký (Custodian Bank)

Bước 3: Mở tài khoản giao dịch và đặt lệnh mua / bán thông qua các công ty chứng khoán thành viên;

Bước 4: Room cho nhà đầu tư nước ngoài: 49% cổ phần của công ty đại chúng;

Những mẹo hữu ích khi giao dịch trên sàn UPCoM

Với rủi ro giao dịch luôn tiềm ẩn, thanh khoản thấp và khả năng biến động thị trường cao, tìm kiếm lợi nhuận từ việc mua bán cổ phiếu trên sàn UPCoM mang tính đầu cơ thay vì đầu tư dài hạn. Tuy nhiên, nếu là một nhà đầu tư thông minh và chịu khó nghiên cứu thị trường, doanh nghiệp, bạn vẫn có nhiều cơ hội đạt lợi nhuận lớn từ giao dịch trên sàn UPCoM. Dưới đây là một số mẹo khi đầu tư trên sàn UPCoM có thể áp dụng vào chiến lược của bạn.

- Tìm hiểu kỹ sàn UPCoM là gì trước khi lựa quyết định thực hiện bất kỳ giao dịch nào. Đây là sàn trung gian trước khi cổ phiếu được niêm yết trên các sàn giao dịch chính thức vì thế sẽ có những điểm lợi và rủi ro nhất định.

- Ưu tiên các doanh nghiệp minh bạch, được nhiều người lựa chọn: Để giúp nhà đầu tư dễ dàng chọn lựa chọn lựa mã cổ phiếu, sàn giao dịch UPCoM chia thành 3 nhóm dựa trên quy mô: UPCoM Lớn (Vốn CSH ≥ 1000 tỷ đồng), UPCoM Vừa (300 tỷ đồng ≥ Vốn CSH ≤1000 tỷ đồng), UPCoM Nhỏ (10 tỷ đồng ≥ Vốn CSH ≤ 300 tỷ đồng).


- Chỉ đầu tư vào các cổ phiếu mà bản thân hiểu rõ, điểm mua vào phù hợp, và có mức giá hợp lý.

- Nhà đầu tư cần có chiến lược cắt lỗ, phòng trừ rủi ro trong giao dịch, theo dõi xuyên suốt quá trình đầu tư để ra quyết định kịp thời trong trường hợp thị trường biến động quá mức.

Lời kết

Khi lựa chọn đầu tư vào giao dịch cổ phiếu trên sàn UPCoM, nhà đầu tư cần theo dõi xuyên suốt quá trình giao dịch, đo lường tính thanh khoản và đánh giá các vấn đề bất thường, nếu có, chẳng hạn như thanh khoản hoặc giá tăng hoặc giảm đột ngột. Đừng đầu tư vào các cổ phiếu mà mình không hiểu rõ hoặc nghi ngờ về định giá. Hy vọng những thông tin trên đây có thể giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về sàn UPCoM là gì, cũng như một số thông tin cần lưu ý khi giao dịch trên sàn UPCoM.