Chỉ số VN30 là gì? Phương pháp xác định và ý nghĩa đối với thị trường

 

Có thể nói, bên cạnh VN-Index, VN30 là một trong những chỉ số chứng khoán giữ vị trí quan trọng tại thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam. Với những nhà đầu tư mới và chưa am hiểu về thị trường chứng khoán, họ thường có xu hướng tìm mua các mã cổ phiếu thuộc rổ VN30 để đầu tư với suy nghĩ đây là lựa chọn khá an toàn do các công ty lọt vào danh mục VN30 đều là những doanh nghiệp lớn, đáng tin cậy. Tuy nhiên trên thực tế thì đây lại là một quan điểm khá lỗi thời và phản ánh không chính xác thị trường mà những người mới bắt đầu thường mắc phải. Trong bài viết dưới đây, hãy cùng tìm hiểu về VN30 và những lưu ý khi đầu tư vào các mã cổ phiếu này nhé.

1. Chỉ số VN30 là gì?

VN30 là chỉ số của nhóm 30 cổ phiếu có giá trị vốn hoá thị trường cũng như tính thanh khoản cao nhất được niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSX). VN30 bao gồm 30 mã cổ phiếu sở hữu 80% tổng giá trị vốn hóa và 60% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường. Các công ty này thường được đánh giá cao về quản trị so với mặt bằng chung.

Song song với VN Index, Sở Giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HSX) đã xây dựng và đưa vào sử dụng chỉ số VN30 bắt đầu từ ngày 06/02/2012. VN30 ra đời với hy vọng phản ánh chính xác hơn mối quan hệ cung-cầu cổ phiếu thực tế trên thị trường mà đôi khi chỉ số việc sử dụng chỉ số VN-Index không thể đưa ra kết quả thật sự chuẩn xác.

Các doanh nghiệp được chọn đa phần là các doanh nghiệp lớn có sức khỏe tài chính tốt, kết quả kinh doanh khả quan, vì vậy cổ phiếu của các doanh nghiệp này thường được có sức hấp dẫn lớn đối với các khối đầu tư. VN30 do vậy được xem như đại diện của cổ phiếu blue chip.

Thông tin cơ bản

● Ký hiệu: VN30

● Ngày cơ sở: 02/01/2009

● Giá trị chỉ số cơ sở: 313.34

● Loại chỉ số: chỉ số giá

● Số lượng cổ phiếu: 30 cổ phiếu (thỏa mãn đủ tiêu chí) + 5 Cổ phiếu dự phòng

● Kỳ điều chỉnh: bán niên, vào tháng 1 và tháng 7 hàng năm. Ngày thay đổi là ngày Thứ 2 của Tuần thứ 4 của tháng 1 (Kỳ 1 của năm) hoặc tháng 7 (Kỳ 2 của năm).

● Ngày lấy dữ liệu xem xét thay đổi cơ cấu danh mục: là ngày giao dịch cuối cùng của tháng 6 và tháng 12 lần lượt đối với kỳ 1 và kỳ 2 của năm.

● Ngày Công bố Thông tin của HSX về việc thay đổi Danh mục chỉ số VN30 kỳ mới: ít nhất 1 tuần trước Ngày thay đổi Cơ cấu Danh mục – Ngày Thứ 2, tuần thứ 4 của tháng 1 hoặc tháng 7 hàng năm.

● Kỳ điều chỉnh hệ số chia và tỷ lệ free-float: theo quý vào tháng 1,4,7,10 hàng năm.

● Tần suất tính toán: 5 giây/lần


2. Cách tính chỉ số VN30

Vào ngày thứ Hai của tuần thứ tư của tháng 1 và tháng 7 hàng năm, HSX sẽ xác định lại rổ cổ phiếu của VN30. Các bước chọn ra 30 cổ phiếu bao gồm:

Bước 1: Lọc giá trị vốn hoá

Sàng lọc 50 cổ phiếu có giá trị vốn hóa thị trường bình quân hàng ngày trong 6 tháng chưa điều chỉnh free-float (tỷ lệ lưu hành tự do) cao nhất, loại trừ các cổ phiếu bị cảnh cáo, đưa vào diện kiểm soát, tạm ngừng giao dịch hoặc có thời gian niêm yết dưới 6 tháng. Với các cổ phiếu có giá trị vốn hóa trong Top 5 của thị trường thì điều kiện về thời gian niêm yết là 3 tháng trở lên.

Bước 2: Sàng lọc về free-float

Loại bỏ các cổ phiếu có tỷ lệ lưu hành tự do free-float dưới 5%, kể cả những cổ phiếu có giá trị đứng đầu trong Top 50 cổ phiếu.

Bước 3: Sàng lọc tính thanh khoản

Sau bước 2, các cổ phiếu được chọn sẽ tiếp tục được sắp xếp theo thứ tự giảm dần về giá trị giao dịch hàng ngày bình quân trong 6 tháng gần nhất. Top 20 cổ phiếu đứng đầu sẽ được chọn vào rổ VN30. Các cổ phiếu đứng thứ tự từ 21 đến 40 thì ưu tiên các cổ phiếu cũ, sau đó mới đến lựa chọn các cổ phiếu mới để cho vào rổ (nhằm duy trì tính ổn định của bộ chỉ số). Mức thanh khoản của cổ phiếu phải lớn hơn hoặc bằng 0.05% tổng khối lượng cổ phiếu. Với các cổ phiếu VN30 cũ, tỷ lệ này từ 0.04% trở lên.

Bước 4: Công bố rổ VN30 mới

Trước khi công bố nhóm VN30 mới, HSX tổ chức họp hội đồng một tuần trước ngày bắt đầu giao dịch rổ chỉ số mới.

* Công thức tính toán chỉ số VN30-Index:

VN30-Index = Giá trị vốn hóa thị trường hiện tại (CMV) ÷ Giá trị vốn hóa thị trường cơ sở (BMV)

Trong đó:

- CMV: giá trị vốn hóa hiện tại của thị trường

+ i = 1, 2, 3, …, n

+ n: số cổ phiếu i trong rổ chỉ số tại thời điểm tính toán

+ pi: giá của cổ phiếu I trong rổ chỉ số tại thời điểm tính toán

+ si: khối lượng đang lưu hành của cổ phiếu i trong rổ chỉ số tại thời điểm tính toán

+ fi: tỷ lệ free-float làm tròn của cổ phiếu i trong rổ chỉ số tại thời điểm tính toán

+ ci: hệ số giới hạn tỷ trọng vốn hóa của cổ phiếu i trong rổ chỉ số tại thời điểm tính toán

- BMV là hệ số chia. BMV sẽ được điều chỉnh nhằm đảm bảo tính liên tục của chỉ số trong trường hợp tăng/giảm CMV do nguyên nhân khác với biến động giá trên thị trường,.

- Tỷ lệ free-float: tỷ lệ cổ phiếu sẵn sàng/tự do chuyển nhượng trên thị trường được tính bằng công thức: Tỷ lệ free-float (f) = (Khối lượng cổ phiếu lưu hành - Khối lượng không tự do chuyển nhượng)/Khối lượng cổ phiếu đang lưu hành 

3. Ý nghĩa

Từ khi được xây dựng và sử dụng đến nay, VN Index đang dần bộc lộ nhiều điểm hạn chế ảnh hưởng đến sự chính xác của thông tin mà nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn từ ngay trong bản thân phương pháp tính toán chỉ số.

 

Trước nhu cầu của thị trường về một chỉ số có khả năng cung cấp thông tin chính xác và chi tiết hơn, VN30 đã ra đời nhằm phản ánh tốt hơn những biến động giá cả trên thị trường chứng khoán, các nhà đầu tư sẽ có thêm cơ sở để ra quyết định, tạo ra nhiều cơ hội đầu tư và tự tin xây dựng danh mục đầu tư cho riêng mình. VN30 cũng được kỳ vọng trở thành tiền đề nền tảng phục vụ cho chiến lược phát triển các sản phẩm mới như các dạng quỹ đầu tư và các sản phẩm phái sinh mới trong tương lai. SGDCK TP.HCM kỳ vọng, một khi VN30 chứng minh được tính hiệu quả và được các nhà đầu từ cũng như các Quỹ quan tâm và sử dụng rộng rãi cho các chiến lược đầu tư thì tác động của lên thị trường giao dịch là rất đáng mong đợi, kéo theo sự gia tăng tính thanh khoản trên thị trường.

VN30 quả thực đã cho thấy ưu điểm của mình so với người đàn anh VN-Index. Giá trị vốn hóa của cấu phần chỉ số VN30 được tính dựa trên khối lượng cổ phiếu thực sự tự do lưu hành trên thị trường (free float) còn VN-Index chỉ đơn thuần tính dựa trên giá trị vốn hóa thị trường, không loại trừ các cổ phiếu bị hạn chế chuyển nhượng theo quy định và cũng không loại trừ cả những đối tượng ít có khả năng giao dịch như cổ đông thuộc HĐQT, BGĐ, BKS, cổ đông chiến lược, cổ đông nhà nước nắm giữ và tổ chức có liên quan của công ty, … Để được chọn vào rổ VN30, những cổ phiếu phải đáp ứng tiêu chuẩn bao gồm tính thanh khoản cao nhất vì vậy,  giá cổ phiếu nhóm VN30 sẽ phản ánh chính xác nhất nhất mối quan hệ cung-cầu trên thị trường, hạn chế được tình trạng giảm giá vốn thường xảy ra ở những cổ phiếu thanh khoản kém.

Vậy VN30 sẽ có thể thay thế VN-Index? Câu trả lời là không. Mỗi loại chỉ số sẽ đáp ứng các nhu cầu thông tin khác nhau của các nhà đầu tư và VN30 chỉ là một trong số rất nhiều chỉ số đang được sử dụng như chỉ số giá trị, chỉ số ngành, chỉ số tăng trưởng trong bộ chỉ số HOSE-Index. Những chỉ số này có tác dụng bổ sung cho nhau và vẫn sẽ tiếp tục được SGDCK TP HCM triển khai trong thời gian tới.

Kết luận

Bài viết trên hy vọng đã mang đến cho bạn đọc những thông tin hữu ích về chỉ số VN30 nói riêng và kiến thức đầu tư nói chung. Để có thể đưa ra quyết định đầu tư hiệu quả và hợp lý, bạn cần hiểu và nắm chắc ý nghĩa cũng như cách áp dụng các loại chỉ số vào việc phân tích, đánh giá thị trường. Chúc các bạn thành công!